به گزارش همدان پرس؛ صنایع معدنی همواره ستون فقرات اقتصاد و توسعه صنعتی کشورها به شمار میروند؛ با این حال، مصرف افسارگسیخته انرژی، بحران آب و استهلاک بالای تجهیزات خردایش، چالشی همیشگی پیش روی فعالان این حوزه بوده است. بهتازگی در جریان مسابقات بینالمللی اختراعات سوئیس، طرحی از «امیرعباس اقبالپور» یک مخترع پرکار ایرانی رونمایی شد که توانست مدال طلای این رقابتها را از آن خود کند روشی نوین در فرآوری سنگآهن که با حذف آسیابهای غولپیکر مکانیکی و جایگزینی آن با امواج التراسونیک، انقلابی در این عرصه رقم زده است.
امروز پای صحبتهای این مخترع جوان، متولد ۱۳۶۸، کارشناس ارشد مهندسی محیطزیست، عضو فدراسیون جهانی مخترعان (IFIA) و طراح ارشد ایدهها نشستهایم؛ نخبهای که تا کنون ۱۴۷ اختراع نوآورانه در حوزههای خودرو، پزشکی، ایمنی، معدن و محیطزیست در کارنامه دارد و در حال حاضر در یکی از مجموعههای صنعتی و معدنی استان همدان به خدمت مشغول است.
- اجازه دهید از نقطه آغاز صحبت کنیم؛ جرقه این ایده و طرح چگونه در ذهن شما شکل گرفت؟
رشته تحصیلی بنده کارشناسی ارشد مهندسی محیطزیست است و همزمان در بخش صنعت و معدن مشغول به کار هستم. همواره نگاهم به چالشهای فنی، نگاهی مبتنی بر حل مسئله و ارائه راهکارهای کارآمد و پایدار بوده است. در فرآوری سنگآهن، آسیابهای سنتی و مکانیکی موسوم به «بالمیل» (Ball Mill) حجم عظیمی از برق، آب و قطعات مصرفی را میبلعند و آسیبهای جدی به منابع تجدیدناپذیر میزنند. برای من که دغدغه حفظ منابع طبیعی را داشتم، پذیرش این هدررفت امکانپذیر نبود؛ بنابراین به دنبال روشی جایگزین و مدرن گشتم که در نهایت به فناوری خردایش با امواج اولتراسونیک منتهی شد.
- این نوآوری دقیقاً چگونه کار میکند و چه تفاوتی با روشهای مرسوم و سنتی بالمیل دارد؟
در روشهای رایج، خردایش مواد با ضربات سنگین، سایش ساچمههای فولادی و اصطکاک بسیار بالا انجام میشود که انرژی بسیار زیادی مصرف میکند و کنترل دقیق دانهبندی در آن دشوار است. در طرح بنده، خردایش مکانیکی حذف شده و به جای آن از تمرکز امواج مؤثر التراسونیک استفاده میشود. این امواج با ایجاد تنشهای فرکانسی دقیق در ساختار کریستالی سنگ، شکست سنگآهن را بدون نیاز به ضربه مکانیکی محقق میکنند. بزرگترین مزیت فنی این روش، کنترل کامل، دقیق و یکنواخت روی ابعاد دانهبندی نهایی است.
از منظر شاخصهای اقتصادی، صنعتی و محیطزیستی، این دستاورد چه مزایایی برای کارخانههای فرآوری دارد؟
نتایج تستها و محاسبات فوقالعاده بوده است:
۱. کاهش ۶۵ درصدی مصرف برق و آب: در شرایط بحران انرژی، این عدد تحولی چشمگیر در کاهش هزینهها و صیانت از منابع تجدیدناپذیر است.
۲. کاهش چشمگیر هزینههای تعمیر و نگهداری: حذف قطعات متحرک سنگین و سایش مکانیکی، استهلاک سیستم را به حداقل رسانده است.
۳. اشغال کمترین فضای فیزیکی: خط فرآوری طراحیشده نسبت به سولهها و فونداسیونهای سنگین بالمیل، بسیار فشرده و جمعوجور است.
۴. کاهش آلودگی صوتی و سهولت اپراتوری: سکوت کاری و عملکرد روان سیستم، ایمنی و بهداشت محیط کار را بهطور چشمگیری ارتقا میدهد.
- واکنش داوران و جامعه علمی در مسابقات اختراعات سوئیس به این طرح چگونه بود؟
استقبال بسیار گرم و فراتر از انتظار بود. این موفقیت در چهارمین مسابقه بینالمللی اختراعات و نوآوری برای اعضای فدراسیون جهانی مخترعان (IFIA) که از تاریخ ۱۶ تا ۱۸ اوت ۲۰۲۴ در ژنو سوئیس برگزار شد، حاصل شد و طرح من با عنوان «روشهای نوین فرآوری کنسانتره سنگآهن با کمترین مصرف انرژی و حفاظت از محیطزیست» موفق به کسب مدال طلای این رقابتها شد. امتیاز این مدال زمانی دوچندان میشود که بدانید این گواهی به امضای دو معاون فدراسیون جهانی مخترعان، آقای جان جی. کالورت (John J. Calvert) و پروفسر دکتر میخاو شوتا (Prof. Dr. Michal Szota) رسیده است؛ امضایی که در حکم تأیید رسمی هیئت داوران بر اعتبار علمی و فنی طرح است. داوران، همگرایی یک طرح فنی– صنعتی را با ملاحظات دقیق محیطزیستی و صرفهجویی انرژی تحسین کردند و کسب این مدال طلا و عضویت رسمی بنده در فدراسیون جهانی مخترعان سوئیس، گواهی بر اهمیت و قابلیت پیادهسازی این طرح در سطح جهانی است.
- شما ۱۴۷ اختراع در حوزههای مختلف ثبت کردهاید و با مراکزی مانند شرکت بینالمللی «ایدههای نو کانادا» همکاری دارید. این تنوع در ایدهپردازی از کجا سرچشمه میگیرد؟
ذهن یک مخترع نباید در حصار یک زمینه خاص محدود بماند. از پزشکی و تجهیزات ایمنی گرفته تا خودروسازی و معادن، وقتی به هر پدیدهای با لنز «چگونه میتوان این مسئله را سادهتر، کاراتر و ارزانتر حل کرد» نگاه کنید، ناخودآگاه ایدهها متولد میشوند. همکاری بنده با مجموعه innovationsnu کانادا به عنوان ایدهپرداز نیز در همین راستاست تا رویکردهای نوآورانه در مقیاس صنعتی و بینالمللی پیادهسازی شوند.
- برنامه بعدی شما برای عملیاتی کردن این طرح در صنایع داخلی کشور چیست؟
در حال حاضر در یک مجموعه صنعتی و معدنی در استان همدان مستقر و فعال هستم و تمایل دارم این فناوری بهصورت گسترده در خطوط تولید کشورمان به کار گرفته شود. اگر این سیستم در مقیاس صنعتی کشور پیادهسازی شود، صرفهجویی ارزی و ذخیرهسازی انرژی در حوزه برق و آب آنچنان بالاست که میتواند الگویی برای جهش صنعت سبز در ایران باشد.
در پایان چه پیامی برای جوانان، دانشجویان و کسانی دارید که علاقهمند به ورود به دنیای اختراع و نوآوری هستند؟
چالشها و کمبودها را نباید بنبست دید؛ هر مشکلی در حقیقت دعوتنامهای برای یک اختراع جدید است. تکیه بر علم روز، استمرار و حفظ رویکرد پایدار به منابع زمین، کلید موفقیت نسل آینده است. از شما و رسانه وزینتان نیز بابت حمایت از جامعه علمی و مخترعان کشور بسیار سپاسگزارم.
------------------------
خبرنگار: فاطمه کاظمی
