به گزارش همدان پرس؛ اما تنها در چند دقیقه، ورق برگشت؛ آرژانتین سه گل به ثمر رساند و یکی از بهیادماندنیترین بازگشتهای جام جهانی ۲۰۲۶ را رقم زد. این بازگشت تنها یک داستان فوتبالی نبود؛ بلکه نمونهای روشن از نقش ذهن در عملکرد ورزشی بود.در روانشناسی ورزش، جملهای وجود دارد که میگوید: در لحظات حساس، بدن همان کاری را انجام میدهد که ذهن اجازه میدهد.
وقتی فشار مسابقه افزایش پیدا میکند، تفاوت تیمها بیش از آنکه در توانایی فنی باشد، در کیفیت تصمیمگیری، کنترل هیجان و حفظ تمرکز آشکار میشود.آرژانتین تا پیش از شروع بازگشت، یک پنالتی را از دست داده بود و با دو گل اختلاف عقب بود؛ شرایطی که میتواند باور به موفقیت را در هر تیمی تضعیف کند. اما آنچه در ادامه دیده شد، حفظ باور جمعی، ادامه حمله و نپذیرفتن شکست پیش از سوت پایان بود. از دید روانشناسی ورزش، این همان مفهوم تابآوری رقابتی است. توانایی ادامه عملکرد مؤثر با وجود ناکامی، فشار و خطا.در مقابل، مصر تا دقایق پایانی عملکردی کمنقص داشت. اما حفظ برتری، از نظر روانی، گاهی دشوارتر از جبران عقبافتادگی است. تیمی که پیش افتاده، ممکن است به جای ادامه اجرای برنامه، ناخودآگاه وارد حالت «حفاظت از نتیجه» شود.
در این وضعیت تصمیمها محتاطانهتر، فاصله خطوط بیشتر و احتمال اشتباه افزایش مییابد. این به معنای ضعف شخصیت یا نداشتن کیفیت نیست. بلکه واکنشی طبیعی به فشار بالای مسابقه است که اگر مدیریت نشود، میتواند جریان بازی را تغییر دهد .یکی از نکات قابل توجه این مسابقه، رفتار بازیکنان آرژانتین پس از هر اتفاق بود. پس از گل اول، زبان بدن، سرعت بازی و ارتباط میان بازیکنان تغییر کرد.
در روانشناسی ورزش، این پدیده تغییر مومنتوم) نیروی ذهنی و احساسی) روانی نامیده میشود؛ لحظهای که یک موفقیت کوچک، اعتماد به نفس را افزایش میدهد و احساس کنترل را به تیم بازمیگرداند. در چنین شرایطی، تیمی که از نظر ذهنی آمادهتر است، میتواند از این موج روانی بیشترین استفاده را ببرد .از سوی دیگر، در روزهای پس از مسابقه، بحثهای زیادی درباره تصمیمهای داوری و فناوری VAR مطرح شد. صرفنظر از درستی یا نادرستی این تصمیمها، نکته مهم برای مربیان و ورزشکاران این است که تیمهای موفق یاد میگیرند انرژی ذهنی خود را روی عواملی متمرکز کنند که در کنترل آنهاست؛ مانند تصمیمگیری، اجرای تاکتیک و حفظ تمرکز، نه عواملی که خارج از اختیارشان قرار دارد.
این مسابقه یک درس مهم دیگر نیز داشت؛ اشتباه، پایان مسابقه نیست. بسیاری از ورزشکاران پس از یک اشتباه فردی، چند دقیقه درگیر سرزنش خود میشوند و همین نشخوار ذهنی، احتمال اشتباه بعدی را افزایش میدهد. در مقابل، ورزشکاران نخبه معمولاً مهارتی دارند که آن را بازگشت پس از خطا م ینامیم. یعنی توانایی رها کردن اشتباه و تمرکز دوباره بر لحظه اکنون. این مهارت اتفاقی نیست و با تمرینهای روانشناختی، تصویرسازی ذهنی، خودگویی سازنده و روتینهای ذهنی قابل آموزش است.
از منظر روانسنجی نیز این مسابقه یک پیام روشن دارد. اگر بخواهیم فقط بر اساس آمار فنی، مانند مالکیت توپ یا تعداد شوت، عملکرد تیمها را ارزیابی کنیم، بخش مهمی از واقعیت را نادیده گرفتهایم. ارزیابی علمی ورزشکاران باید در کنار شاخصهای فنی و جسمانی، مهارتهای ذهنی مانند تمرکز، کنترل اضطراب، اعتماد به نفس، تابآوری، تصمیمگیری تحت فشار و بازیابی پس از اشتباه را نیز شامل شود. ابزارهایی مانند OMSAT و سایر آزمونهای معتبر روانشناسی ورزش دقیقاً برای سنجش این مؤلفهها طراحی شدهاند.
شاید مهمترین درس این مسابقه برای مربیان، والدین و ورزشکاران این باشد که آمادگی ذهنی، یک ویژگی ذاتی و تغییرناپذیر نیست؛ بلکه مجموعهای از مهارتهاست که میتوان آنها را آموزش داد، اندازهگیری کرد و بهبود بخشید. همانطور که قدرت بدنی با تمرین افزایش مییابد، ذهن نیز با تمرین علمی قویتر میشود.
بازگشت آرژانتین مقابل مصر، صرفاً یک پیروزی فوتبالی نبود؛ یادآوری این حقیقت بود که در ورزش قهرمانی، مسابقه با سوت پایان داور تمام میشود، نه با اولین اشتباه، نه با یک پنالتی از دسترفته و نه حتی با دو گل عقبافتادن.
شاید به همین دلیل است که میتوان گفت: مسابقه در دقیقه ۹۰ با پاها برده نمیشود؛ با ذهن برده میشود.
