به گزارش همدان پرس؛ در این گزارش به معرفی آرامگاه «حیقوق نبی (ع)» میپردازیم با این توضیح که در تهیه آن از کتابهای «سیمای گردشگری همدان» نوشته ابوالحسن فاطمی و «تویسرکان» تألیف محمد مقدم» استفاده شده است.
ساختمان آرامگاه
آرامگاه حیقوق نبی (ع) از قدیمیترین آثار تاریخی تویسرکان است که حدود 2600 سال قدمت دارد. ساختمان آرامگاه یکی از بناهای قدیمی ایران است که با توجه به سبک معماری آن به احتمال زیاد مربوط به دوره سلجوقیان است. این بنا که در جنوب غربی تویسرکان واقع است تا چند سال پیش خارج از شهر قرار داشت اما با گسترش تویسرکان در محدوده شهر قرار گرفته است.
بنای آرامگاه که از فاصله دور مانند یک برج مدور با سقف مخروطیشکل به نظر میرسد از نظر اساس بنا و استیل ساختمان و نمای آن از بدو ساخت تاکنون احتمالا تغییر چندانی نکرده است جز آنکه به مرور زمان که خرابیهایی در آن ایجاد میشده مورد تعمیر و مرمت قرار گرفته که آخرین بار در سال 1342 نسبت به تعمیر آن اقدام شده است.
گنبد آرامگاه از قبل دارای دو طاق بوده که محاذی و روی هم ساخته شده و گنبد جدید نیز بر روی دو طاق قدیمی ساخته شده و در حال حاضر آرامگاه دارای سه طاق است. ساختمان آرامگاه از نظر نمای ظاهر دارای بدنه هشت سطحی است. اساس بنا به این شکل است که هشت ترک آجری در آن ساخته شده که این هشت ترک در واقع ستونهای اصلی بنا را تشکیل میدهد. این هشت ترک با دیوارهای آجری به یکدیگر متصل شدهاند که در نتیجه بدنه اصلی بنا به صورت سطوح هشتگانه به نظر میرسد.
بر روی هر یک از هشت سطح خارجی دیواره بدنه طاقنماهایی باریک و کشیده ساخته شده و بخش فوقانی هر طاقنما به صورت ساده و زیبایی کاشیکاری شده است. این کاشیکاری به شکلی طراحی شده که در عین سادگی و زیبایی دارای برخی خطوط و نقوش جالب و ستارههای شش ضلعی است که به ستاره داود معروف و سمبل دین یهود است. در بخش بالایی کاشیکاری، یک سری قطاربندی ساده از آجر نظر بیننده را جلب میکند و بعد از آن یک ردیف آجرکاری ساده مانند تسمه اطراف بنا انجام شده که حدود 5 سانتیمتر از سطح بدنه بیرون است و روی آن ردیفهایی از قطاربندی عریض آجری همراه با نقوش برجسته تزیینی دیده میشود که همه از آجر ساخته شده است.
در قسمت انتهایی پیشنانی بنا نیز ردیفی از 40 کنگره برجسته آجری با قاعدهای مثلثشکل جلب توجه میکند که با فواصل مساوی در اطراف بنا ساخته شده است. ارتفاع بنا از سطح زمین تا این بخش نزدیک به 7 متر است و از این بخش به بالا سقف مخروطیشکل آن شروع میشود که این سقف مخروطی نیز حدود 5 متر ارتفاع دارد. بنابراین ارتفاع بنا کلا نزدیک به 12 متر است.
نمای بیرونی سقف که مخروطیشکل است از شانزده ترک ستون مانند تشکیل شده که با سطوح قوسی و نیمدایره متصل به هم ساخته شده است و به اقتضای شکل مخروط، محیط نیمدایره آجری ترکها در پایین بزرگتر بوده و هرچه بالا میرود قطر نیمدایرهها کمتر میشود و در منتهیالیه آن قطر قوسهای آجری به حداقل میرسد و در این نقطه است که رأس مخروطیشکل سقف مقبره را تشکیل میدهد.
سقف بنای مقبره حیقوق نبی (ع) که به شکل جالبی ساخته شده شاید بین سقف تمام بناهای قدیمی ایران بینظیر باشد و میتوان آن را نمونهای از آثار باارزش معماری قدیم ایران دانست.
شخصیت حیقوق نبی (ع)
حیقوق (ع) از پیامبران دوازدهگانه بنی اسرائیل است که نامش در کتاب تورات عهد عتیق ذکر شده و دارای شأن و مقام مذهبی خاصی نزد پیروان دین یهود است. در احادیث و کتب اسلامی نام آن بزرگوار به فتح ح و ی و در کتب عهد عتیق به فتح ح و ب ضبط شده است. حیقوق در زبان عبری به معنای در آغوش گرفته شده است. نقل شده زمانی که حیقوق طفلی بیش نبود به خواهش مادرش عمر دوباره به او بخشیده شد به این ترتیب که مادرش طفل را در بغل کشیده و در بسترش خوابانید و به نماز ایستاد و پیش از آنکه نمازش تمام شود طفل زنده شد و بر همین اساس نام حیقوق بر طفل گذاشتهاند.
پدرش «یشوعالویت» و مادرش «شونامیت» سراینده و نوازنده سرودها و آهنگهای معبد سلیمان بوده است. حیقوق در حدود 700 تا 650 سال قبل از میلاد در اواخر سلطنت «یوشیاهو» و در عصر دانیال نبی زندگی میکرده و وی را ملاقات کرده است. ایشان مدیر و نگهبان معبد سلیمان در بیتالمقدس بوده که در سال 607 قبل از میلاد همزمان با سلطنت «یهو یاحیم» به پیامبری مبعوث شده است. کتاب حضرت حیقوق به نام «سفر سی و پنجم از اسفار عتیق» در اوج فصاحت و بلاغت در ادبیات عبرانی به نگارش در آمده است.
در بحارالانوار جلد 10 صفحه 303 آمده است: وقتی امام رضا (ع) به هنگام بحث و احتجاج با علمای ادیان مختلف در نزد مأمون با رأسالجالوت رییس علمای یهود بحث میکردند از حیقوق نام بردند. در دعای ام داود نیز نام حیقوق ذکر شده است. هنگامی که بیتالمقدس توسط بختالنصر پادشاه کلده به تصرف درآمد ضمن تخریب معبد سلیمان حقوق به همراه عده زیادی از یهودیان از جمله دانیال نبی به اسارت سپاهیان بختالنصر درآمدند و به بابل انتقال داده شدند.
در سال 538 قبل از میلاد کوروش هخامنشی بابل را فتح و طی فرمانی دستور آزادی یهودیان را صادر و به مهاجرت به بیتالمقدس تشوق کرد اما آن حضرت بعد از آزادی به همراه عدهای از پیروان خود به ایران مهاجرت و در تویسرکان آن روز سکونت اختیار کرد که پس از رحلت نیز در همان مکان مدفون شد. در حال حاضر تندیس حیقوق از سنگ مرمر و تصاویری از وی در مجموعه موزه واتیکان ایتالیا موجود است.
گزارش: فاطمه کاظمی
