پایگاه خبری تحلیلی "همدان پرس" نخستین رسانه آنلاین استان همدان
 
 درباره ما | تماس با ما | تعرفه آگهی | شناسنامه | پیوندها | خبرنامه | آرشیو | نظرسنجی | جراید همدان | ارسال مطالب | RSS
 
 صفحه نخست | همدان ۲۰۱۸ | فرهنگ | مجلس | ورزش | حماسه | عکس | شهرستانها | شهر و شوراتلگرام همدان پرس اینستاگرام همدان پرس
کد مطلب:  147تاریخ انتشار:  13 مهر 1391 - 3:11
نسخه چاپی
ارسال به دوستان

 به انگیزه برگزاری جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان

منوچهر اکبرلو
همدان پرس؛ امروزه همه آرزو مى‌کنند که در جامعه‌اى سالم و کوشا زندگى کنند. جامعه‌اى به دور از هر ‏نوع زشتى و فریب، سرشار از نیکى‌ها و مهر.اما کمتر از خود مى‌پرسیم که این جامعه و زندگى ‏ایده‌‌آل چگونه به وجود مى‌آید؟ در این زمینه ، هنر نمایش یاریگر بزرگی است.‏

‏1- لازمه زندگى کردن در جهان دارا بودن اطلاعاتى از پیرامون خود است. هرچه این اطلاعات ‏بیشتر و صحیح‌تر باشد به کار گیرنده آن نتایجى سودمندتر به دست مى‌آورد . این سودمندى در ‏بهتر زندگى کردن او را یارى مى‌کند. بخشی از این اطلاعات از راه تربیت انتقال پیدا مى‌کنند. ‏تربیت به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم صورت مى‌گیرد که ما امروزه آن را در جوانب مختلف ‏زندگى خود مى‌بینیم. ‏

‏2- موفقیت امر تربیت به مجموعه‌ای از شاخص‌ها نیاز دارد:‏
الف - راه درست برقرار کردن ارتباط‏
ب - درستى و گستردگی منبع اطلاعات‏
ج - قدرت کشش و دریافت طرف مقابل‏
آموزش مى‌تواند داراى جوانب زیادى باشد. از هر نوع اطلاعاتى که به طرف مقابل داده مى‌شود ‏آموزش صورت مى‌گیرد .چه اطلاعات سودمند باشد یا زیان بار. اما تربیت فقط در صورت سودمند ‏بودن اطلاعات و به کارگیرى مناسب آن از طرف گیرنده صورت مى‌پذیرد.‏

تربیت یک کودک از درست راه رفتن او، چگونگی برخوردش با دیگران، نوع اندیشه‌اى که دارد و در ‏آینده خواهد داشت و روشى را که براى زندگى انتخاب مى‌کند در بر مى‌گیرد. قویترین عامل در ‏تربیت کودک، تربیت غیرمستقیم است. تربیت غیرمستقیم از لحظه تولد صورت مى‌گیرد. نوع رفتار ‏و کردار والدین، مربیان و افراد مورد علاقه کودک خود از این نوع است.‏

‏3- تربیت هر انسان از طریق حواس مرتبط سازنده او با جهان خارج صورت مى‌گیرد .بیشترین خط ‏مرتبط سازنده او با دنیاى خارج، دیدن (تربیت بصری) و شنیدن (تربیت شنیدنی) است.‏

انسان از بدو تولد مى‌بوید، مى‌شنود، مى‌بیند، لمس مى‌کند، مى‌چشد، ضبط مى‌کند و جلوتر می آید ‏و تجزیه و تحلیل مى‌کند.‏

یکى از موفق‌ترین راه‌هاى تربیت غیرمستقیم، هنر است که به علت زیبایى و انتزاعى بودنش ‏مى‌تواند هر امر تربیتی را در پوششى حریرى در اوج اثرگذارى بر ذهن مخاطب بنشاند. نمایش به ‏خاطر دارا بودن تحرک، فضاى خاص و دیگر ویژگى‌ها، مورد توجه کودک است. نمایش مانند دیگر ‏هنرها مى‌تواند براى کودک پدیدآورنده حس اندیشه، جستجوگری، مطالعه، رفتار مناسب، اخلاق ‏نیکو، دیدن درست پیرامون خود، حس نوع دوستى و در نهایت کمک به او در ایجاد ارتباط صحیح ‏با دنیاى اطراف و درک متقابل از همدیگر باشد.‏

‏4- نمایش را نباید در چند پند خشک و شعارى خلاصه کرد. باید به آن گستردگی بخشید و جوانب ‏مختلف زندگى را در آن جریان داد و به کودک شناساند. حتى ارایه آموزش‌هاى علمى هم در یک ‏نمایش نباید به صورت مستقیم باشد. اگر مطالب علمى و اخلاقى مورد نظر آموزش دهنده را در لا ‏به‌لاى داستان نمایش در حرکات، دیالوگ و با پاداش و کیفر نشان دهیم براى او قابل قبول‌تر است. ‏کودک نباید احساس کند که بر سر کلاس درسِ رسمیِ دیگرى آمده است.‏

‏5- تربیت بصرى کودک از لحظه دیدن اولین حرکت شروع مى‌شود. از حرکت دست مادر که او را ‏نوازش مى‌کند و رفت و آمد پیرامون او و رفتار و حرکاتى که اطرافیان نسبت به هم دارند. این ‏جنبش‌ها در واقع یک نوع حرکت ریتم‌دار منظم است که تقریبا هر روز تکرار مى‌شود و یک نوع ‏نمایش واقعى است که کودک از آن موارد اولیه زندگى را مى‌بیند و مى‌آموزد.‏

کودک در مراحل بعد افزون بر تماشاگر بودن، خود نیز در این نمایش نقشى به عهده مى‌گیرد . ‏البته این نمایش‌ها همیشه خوشایند او نیست و او براى خود دنیاى خاصى مى‌سازد. او در این دوران ‏داراى قابلیت دریافت بالایى است. کودک از تمام اطلاعات و حرکات رفتارى و شنیدارى در ذهن ‏براى خود دنیایى بنا مى‌کند .‏

نمایش اما خود نیز مقوله‌اى است نزدیک به ذهن و خیال که در مکان، زمان و داستانى محدود اجرا ‏مى‌شود و به کمک ابزار و وسایل خاص سعى در واقعى جلوه دادن آن مى‌شود. کودک توان تفکیک ‏توانمندی ندارد و مرز نمى‌شناسد؛ هرچند داراى هوش و استعداد زیادى است.بنابراین نمایشى را ‏هم که مى‌بیند آن را پاره‌ای از زندگى واقعى مى‌پندارد. کودک اگر نمایشى را بپسندد خود را به ‏جاى قهرمان آن مى‌پندارد (همان طور که در زندگى واقعى خود را به جاى کسانى مى‌گذارد که ‏دوست دارد)؛ رفتارش را تقلید مى‌کند و از او الگو مى‌‌سازد و با آن زندگى مى‌کند. او در زمان دیدن ‏نمایش، خود را فقط مخاطب و ناظر فرض نمى‌کند. این شبهه واقعى بودن یک نمایش حتى براى ‏بزرگسالان هم اتفاق مى‌افتد.‏
‏6- نمایشى که کودکان را در بازى‌هاى خود درگیر مى‌کند و در زمان اجرا بازیگران آن با کودکان ‏صحبت مى‌کنند و از آنان نظر مى‌خواهند بسیار موفق‌تر است.چون کودک خود را مسئول عواقب ‏نمایش مى‌داند و توجه بیشترى به آن مى‌کند. کودک دوستدار آن است که به او مسئولیتى بدهیم.‏

اگر کودک را از کارى باز مى‌داریم یک امکان فعالیت غریزى را از او سلب مى‌کنیم .حال به هر ‏دلیلى که باشد. در چنین مواقعى باید به فراخور حال او و شرایط موجود، یک امکان جدید در ‏زمینه‌اى مناسب به او داد. چه، کودک نیازمند به فعالیت و بروز دادن رفتار و حرکات خود است و ‏سرخوردگى او در این مورد نتیجه‌اى ندارد جز ناهنجارى‌هاى رفتارى و فکری.‏

‏7- رویا و تخیل، خوشایند هر انسانى است. هر انسان از زمان تولد براى خود دنیاى خیالى مى‌سازد. ‏این دنیاى خیالى هرچه بر گستردگی اطلاعات کودک افزوده مى‌شود بزرگتر مى‌شود. کودک ‏اطلاعات و تجربیات دریافتى را مطابق میل خود در دنیاى ذهنى بازسازى مى‌کند و خود را حاکم ‏آن مى‌داند. البته میلى که کودک در ساختن دنیاى خود به کار مى‌بندد به میزان زیادی به نوع ‏آموزش اولیه، رفتار والدین و دیگران با کودک بستگى دارد.‏

او یک دنیاى ذهنى مى‌سازد و آینده خود را (خواسته یا ناخواسته) براساس آن بنا مى‌کند.‏
در کارهاى نمایشى کودکان ،کارى که ذهنى باشد بیشتر مورد توجه کودک قرار مى‌گیرد. یکى از ‏عوامل خلاقیت، رویا و تخیل است. رویا ذهن را وسعت مى‌بخشد و آن را ورزیده مى‌کند. در رویا ‏دنیایى بنا مى‌شود که لازمه آن شناخت دقیق، تجسم بالا و یک برنامه‌ریزى نسبتا حساب ‌شده و به ‏کارگیرى مناسب آن است. تجسمى که در آن قدرت فهم و بررسى مسایل، آسان مى‌شود. چه این ‏که در تجسم یک شى باید آن را در ذهن بازآفرینى کرد و این امر امکان پیدا نمى‌کند مگر با ‏شناخت و فهم کامل از شئِ مورد نظر.‏
‏8- کودک در خیال خود بدون محدودیت مى‌آفریند و هرچه پیش مى‌رود با اطلاعاتى که از اطراف ‏مى‌گیرد این آفرینش را تکمیل مى‌کند. پس مى‌توان با دادن اطلاعات صحیح این دنیاهاى نوبنیان ‏را هدایت کرد تا با اتحاد این دنیاهاى نو براى خود و دیگران فرداى روشن بیافریند. ‏
هرچه قدرت تجسم بالاتر باشد دنیاى ذهنى قابلیت کنترل بیشترى دارد و گوشه‌هاى مبهم در آن ‏به حداقل مى‌رسد. در دنیاى رویا مى‌شود مسایل را پس و پیش کشید تا به حد مطلوب خود برسد ‏و این مواردى است که به کودکان امکان فکر کردن و بررسى مسایل را به طور مناسب مى‌دهد.‏

سخنى که از دهان یک عروسک مورد علاقه کودک گفته مى‌شود اثرش به مراتب بیشتر از ‏نصیحت‌هاى خشک - و گاه تهدیدآمیز!- معلم سر کلاس است. کودک، خود را در قالب قهرمان ‏داستان مى‌بیند. مى‌خواهد چون او باشد: شجاع، با گذشت، قوى و مهربان و همه دوستش داشته ‏باشند. براى مثل او شدن باید اعمال و رفتار قهرمان را انجام داد و کودک ناخواسته یا خواسته چون ‏قهرمان حرف مى‌زند و رفتار مى‌کند. او را وارد دنیاى ذهنى خود مى‌کند و الگوى خود مى‌سازد .( ‏بزرگسالانى نیز که دنیاى خیالى خود را رها نکرده‌اند تن به این نوع الگو‌بردارى مى‌دهند.)‏

‏9- احساس در افراد متفاوت است. اما چیزى که مسلم است وجود مقدارى از آن در تمام نوع بشر ‏است. برانگیختن این احساس توسط عوامل مختلف در جهان مثبت یا منفى در انسان تولید نوعى ‏نیروى بالقوه مى‌کند.‏

قدرت این نیرو به مقدار حساسیت احساس افراد بستگى دارد. کودک به خاطر دارا بودن دنیاى ‏خاص و ذهنى و احساس پاکى که هنوز آلوده نشده به زیبایى و شادى تمایل دارد و از همه مهمتر ‏داراى حسی بسیار قوى است.به گونه‌ای که با کوچکترین کنشى واکنش نشان مى‌دهد.‏

عوامل شادى بخش مى‌تواند یک نیروى بالقوه شاد و زیبا به وجود آورد که طبعا کودک آن را تبدیل ‏به یک نیروى بالفعل شاد و زیبایى‌بخش خواهد کرد. شادى در کودک خلاقیت، قدرت آفرینش، ‏ایجاد امنیت و ثبات فکرى و میل به زندگى تولید مى‌کند. او در شادى یاد مى‌گیرد همه را دوست ‏بدارد و با دیگران مهربان باشد. او در ساختن دنیاى آینده خود نیاز به انرژى و پشتوانه دارد که ‏مى‌توان مقدارى از آن را با شادى و زیبایى در او تولید کرد. برانگیختن احساس شادى در کودک، او ‏را یارى مى‌کند که در فضایى زیبا و به یاد ماندنى، نصایح را به خاطر بسپارد. در مقابل، حالت‌هایی ‏چون غم و ترس، اضطراب و فشار عصبى ایجاد مى‌کند و کودکان از نظر روحى وادار به واکنش ‏مى‌شوند. در این مواقع یادگیرى به حداقل مى‌رسد زیرا مغز شدیدا درگیر رفع حالت پیش آمده ‏است. این اثرات زیان بار، بسته به میزان شدت آن تا مدت ها در ذهن کودک باقى مى‌ماند.‏

‏10- راه یافتن به دنیاى کودک نیازمند امکانات خاصى است. این امکانات را به خوبى مى‌توان در ‏یک نمایش به وجود آورد و آن را گسترش داد. براى این منظور باید کارى ارایه داد فراخور حال ‏مخاطبان خود. هر اثر هنرى باید جوابگوى نیازهاى چند وجهى مخاطب خود باشد.‏

نمایش ویژه کودکان باید داراى داستانى ساده با مضمون مناسب کودک تا حد امکان فانتزى با ریتم ‏تند و شاد باشد. یکى از ویژگى‌هاى مهم این نوع نمایش درگیر کردن کودک در نمایش با یک ‏پرسش و پاسخ یا از راه‌های دیگر است. استفاده از رنگ‌هاى شاد، مدت زمان کوتاه نمایش، ‏دیالوگ‌هاى ساده و ... به قابل فهم شدن براى کودکان کمک مى‌کند. هدف فقط وارد شدن به ‏دنیاى کودک نیست بلکه باور او از مسایل مطرح شده و نگه داشتن آن در ذهن او به گونه‌اى ‏ملموس هم باید مورد توجه باشد.‏

‏11- انتخاب موضوع داستان نمایش علاوه بر شرایط نمایشى به ویژگى‌هاى زمانى نوع فرهنگ، آداب ‏و علاقه کودکان هر منطقه به مسایل خاص بستگى دارد. حتى ساخت فضاى نمایشى باید با نوع ‏معمارى ذهنى کودک منطبق باشد و در او تنش ایجاد نکند.‏

در آثاری که مربوط به اوست باید از فضاهاى وهم‌انگیز و دلهره‌آور که مخصوص ذهن بزرگسالان ‏است دورى شود. براى او باید تصویرى زیبا خلق کرد همراه با شادى و شعف. کودک در ‏تصویرسازی، ذهنى بسیار قوى دارد باید در کودک حس زیبایى‌شناسى را تقویت کرد و زیبایى را به ‏طور جدى به او شناساند. بالا بردن شعور تصویرى در کودک یکى از وظایف نمایش است. این عمل ‏به کودک کمک مى‌کند که ظریف‌تر به اطراف بنگرد و دنیا را با دید باز مورد بررسى قرار دهد و از ‏کنار مسایل تصویرى به راحتى نگذرد. باید کودک را با این‌گونه مسایل مناسب آموزش داد و در او ‏ایجاد خلاقیت کرد.‏
در مواقعى ارایه ندادن تمام اطلاعات و اکتفا به نشانه‌ها براى رسیدن به اصل مطلب کافى است. در ‏هر اثر هنرى باید جایى براى تفکر کودک در نظر گرفته شود.‏

‏12- امروزه همه آرزو مى‌کنند که در جامعه‌اى سالم و کوشا زندگى کنند. جامعه‌اى به دور از هر ‏نوع زشتى و فریب، سرشار از نیکى‌ها و مهر.اما کمتر از خود مى‌پرسیم که این جامعه و زندگى ‏ایده‌‌آل چگونه به وجود مى‌آید؟ در این زمینه ، هنر نمایش یاریگر بزرگی است.‏

ایمیل مستقیم:   info@hamedanpress.irشماره پیامک:   500023370000
نظر شما:
[ لطفاً از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید ]
نام: 
نظر شما: 
*
ایمیل: 
نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.
*       
 
 صفحه نخست | فرهنگ | مجلس | ورزش | حماسه | عکس | شهرستانها | پیوندها | آرشیو | RSS
همدان پرس؛ رسانه آنلاین با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت محفوظ و متعلق به همدان پرس است و باز نشر مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است
info@hamedanpress.ir